تبلیغات
طراحی دوخت

طراحی دوخت
 
قالب وبلاگ
نویسندگان
ابر برچسب ها
نخ هایی که لباس های قدیمی را تزیین می کردند




    خبرگزاری میراث فرهنگی: لباس های دستباف که از صندوقچه مادربزرگ درمی آید با لباس های یکرنگ و ساده امروز تفاوت های بسیار دارند.
    
    مدل های فراوانی که برای لباس های دنیای مدرن طراحی می شوند، بیشتر از لحاظ طرح، پارچه، برش و دوخت با هم تفاوت دارند و دیگر از نخ هایی که به پارچه های ساده نقش می دادند، کمتر اثری باقی مانده است. تولیدهای کارخانه یی انبوه و مشغله زندگی روزمره باعث شده است تا ابتکارهای فردی خیاط ها و مشتریانشان بر سر اینکه چه طرحی را با نخ های گوناگون بر روی لباس ها پیاده کنند، فراموش شود و حتی بسیاری از زنان و دخترانی که مادربزرگشان روزی بافندگان ماهر رودوزی بوده اند، این هنر را به خاطر نداشته باشند.
    
    رودوزی به آن دسته از صنایع دستی اطلاق می شود که طی آن طرح ها و نقوش سنتی با ابزاری ساده نظیر سوزن، قلاب و غیره و با بهره گیری از انواع نخ های رنگین یا فلزی بر روی پارچه های بدون نقش می نشینند.
    
    رودوزی تاریخی کهن در ایران دارد و به گفته بسیاری از محققان نقش برجسته های سربازان هخامنشی در آپادانا و تخت جمشید که بر روی لباس آنها نقش و نگار دیده می شود، حکایت از رواج این هنر در ایران باستان دارد. گرچه برخی نیز عقیده دارند اسکندر بعد از حمله به ایران، چنان مجذوب زیبایی گلدوزی های ایرانیان قرار گرفت که نمونه هایی از آن را به ایران فرستاد. با این حال قدیمی ترین نمونه رودوزی موجود در کشور، متعلق به دوران سلجوقیان)451ه.ق( است.
    
    بعد از حمله مغول ها، رودوزی تحت تاثیر هنر چینی قرار گرفت و این جریان در زمان تیموریان نیز ادامه یافت. اما باید اوج این هنر را در زمان صفویه جست وجو کرد که عناصر چینی جای خود را به نقش های ایرانی دادند و هنرمندان ایرانی به عنوان رقیبان سرسخت چینی درآمدند و ظرافت رودوزی و سوزن دوزی تا حکومت زندیه باقی ماند ولی در زمان قاجار رو به افول گذاشت تا امروز که به غیر از چند استان تهران، سیستان و بلوچستان و آذربایجان شرقی که از مراکز اصلی و عمده تولید آن هستند، در دیگر نقاط ایران رواج خود را از دست داده است.
    
    همچنین در مورد رودوزی در اروپا نیز می توان گفت این هنر از شرق و به وسیله حکومت بیزانس در قرن چهارم به کشورهای اروپایی وارد شد و به گفته کارشناسان در قرن های 12 تا 14 میلادی از آن برای تزیین پرده ها، لباس روحانیون و... استفاده می کردند.
    
    انواع رودوزی
    
    به طور کلی رودوزی را می توان به رودوزی با حذف تار و پود، رودوزی با نخ های رنگی )چشمه دوزی، شبکه دوزی، سکه دوزی(، رودوزی با زمینه پر و رودوزی با افزودنی های تزیینی تقسیم کرد. با این وجود رودوزی، طی قرون تغییرات زیادی کرده و انواع بی شماری را شامل می شود که نقش دوزی،گلابتون دوزی، خوس دوزی، قیطان دوزی، درویش دوزی و... را دربرمی گیرد.
    
    نقش دوزی
    
    نقش دوزی یکی از انواع رودوزی ها است که کهن ترین نمونه آن متعلق به دوران سلجوقیان است و در شیراز، یزد و اصفهان رواج داشته. نقش های گل و بته، گل و مرغ، حیوانات مختلف، گل های پنج پر و هشت پر، نقوش هندسی، گل های شاه عباسی با رنگ های فیروزه یی، کرم، صورتی، نیلی، قرمز، خردلی، سبز، بنفش، نارنجی، زرد، قهوه یی و آجری نیز از جمله نقوش این رودوزی بوده اند که بر روی شلوار زنان، پرده، سجاده، جاقرآنی و تابلو کاربرد داشته است.
    
    گلابتون دوزی
    
    گلابتون دوزی از زمان هخامنشیان تا کنون رواج داشته و به کشورهای دیگر صادر می شده است و با استفاده از نخ های ابریشمی با روکش طلا یا نقره بر روی پارچه های اطلس، ماهوت، پشم، مخمل و کرباس با نقش های اسلیمی ختایی، محرابی، بازوبندی، ترنج و محرماتی تزیین می شوند.
    
    اصفهان، شیراز، بندرعباس، میناب، بندرلنگه، قزوین و تبریز از مراکز تولید آن به شمار می آیند. این نوع رودوزی برای تزیین پوشاک، جلد قرآن، جای قلمدان، پرده و بقچه استفاده می شود.
    
    خوس دوزی
    
    نخ های نقره یی و طلایی وقتی بر روی پارچه ریزبافت سبز یا زرد دوخته می شوند و نقوش ستارگان 6 پر یا 8 پر و 12 پر را آشکار می کنند، خوس دوزی شکل می گیرد.
    
    خوس دوزی در دوران صفویه در بندر عباس و بلوچستان رونق و برای تزیین روسری و چادرهای توری کاربرد داشته است.
    
    قیطان دوزی
    
    پارچه های مخمل و ماهوت با طرح های بته جقه و شمسه عناصر رودوزی قیطان هستند که در تهران، خراسان و تبریز رایج بوده است.
    
    خامه دوزی)ابریشم دوزی(
    
    تاریخ این هنر به پرورش کرم های ابریشم در ایران می رسد. اما در دوران صفویه به اوج شکوفایی خود رسید که اصفهان، کاشان، یزد، تبریز، قزوین، رشت، کرمان، زاهدان و تهران از شهرهای محوری تولید آن بوده اند. در گذشته ابریشم تنها پارچه یی بود که بر روی آن خامه دوزی انجام می شد اما امروزه از ساتن هم استفاده می شود.
    
    منجوق دوزی
    
    به گفته محققان منجوق دوزی هنر متحول شده مرصع کاری است که از زمان هخامنشی و ساسانی رواج و رشد پیدا کرده. منجوق دوزی در تهران، قزوین، تبریز، ارومیه و اصفهان تولید می شود و کیسه پول، کیسه قلمدان، روقوری، روجعبه بی، سرمه دان، جعبه جواهرات، بقچه و پرده با آن تزیین می شوند.
    
    
    
    
    
 روزنامه اعتماد، شماره 1355 به تاریخ 24/12/85، صفحه 8 (گزارش اجتماعی)




طبقه بندی: سوزندوزی،
[ چهارشنبه 30 فروردین 1391 ] [ 10:25 ق.ظ ] [ شهناز کرم زاده ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :