تبلیغات
طراحی دوخت

طراحی دوخت
 
قالب وبلاگ
نویسندگان
ابر برچسب ها

ویژه لباس محلّی زنان هرمزگان ندای هرمزگان/ نیمه اول آذر 5 87

لچك

لچك نوعی پوشش سر است كه برای نگهداری دستار یا جلبیل و نیز برای

زیبایی و براق و لطیف نگه داشتن موی سر مورد استفاده قرار م یگیرد. لچك

در اصل نوعی كلاه است كه بخش كمی از پیشانی تا روی سر و موی سر تا

لاله گوش و پشت سر به صورت هلالی شكل در بر می گیرد، بند لچك در زیر

چانه افتاده، به این طریق لچك محكم بر روی سر ثابت می شود. لچك از دو

نوع پارچه به نام شیله و اطلس زرد و سرخ دوخته م یشود. پارچه شیله قسمت

زیرین لچك را تشكیل می دهد و پارچه اطلس زرد و اطلس سرخ گلدار سطح

بیرونی یا بدنه لچك را كامل می كند. در گذشته اطلس سرخ گلدار دور تا دور

اطلس زرد بر روی لچك دوخته می شد. لچك بر دو نوع بود: لچك بازاری كه

ساده، كم هزینه و بدون زیورآلات بود. تزئینات این لچك عبارت بود از: زری

«غولی » و زری 10« قالب » یا زری «گل پسته ای » كه به ترتیب و سلیقه خاصی

بر روی لبه آن می دوختند، و لچك مخصوص یا سفارشی كه برای دوخت آن از

زیورآلات گران قیمت مانند: گلابتون، غازی، اشرفی و غیره استفاده می كردند.

گلابتونی كه بر روی لبه لچك سفارشی می دوختند، 5/ 7 مثقال بود ولی میزان

سكه های غازی و اشرفی روی هر لچك بستگی به توان مالی و خواسته افراد

داشت. علاوه بر زینت های فوق زیورآلات دیگری از قبیل مروارید، یاقوت و

فیروزه بر بالای غازی و اشرفی می دوختند و اضافه بر این در نزدیكی لبه لچك،

ماهك قبه ای از جنس طلا كه دارای نگینی از یاقوت قرمز بود بود به وسیله

سنجاق طلایی بر روی پیشانی آویزان می نمودند. بند لچك سفارشی از جنس

پارچه اعلا و گران قیمت بود كه به وسیله قلاب و گیره طلایی به دو گوشه

لچك متصل می شد. اما بر روی لچكی كه مخصوص عروس بود، علاوه بر

زینت آلات یاد شده یك بند «شمر » با ماهك و زنجیر طلا با شاخ و برگ آویزان

می كردند. بعضی اوقات آنقدر زیورآلات بر روی سر عروس سنگینی می كرد

كه به حال غش می افتاد. افراد كم بضاعت به جای اشرفی و غازی طلا از سكه

های نقره ای به نام «تاكی » استفاده می كردند و تاكی ها را سوراخ می كردند و

بر بالای زری غولی و زری دالی دو پیچه بر روی لبه لچك می دوختند و به این

لچك، لچك پولی می گفتند.

جلبیل )جلویل(

جلبیل یك نوع پارچه توری نازك است به ابعاد 2×1 متر كه دختران و زنان

بندری در گذشته به عناوت روسری بر روی لچك می پوشیدند و امروزه نیز

كماكان در منازل از آن استفاده می كنند. جلبیلهای معروف بندری عبارت بودند

از: كلیبی چی، گروگی چی، جزیره ای، كزین، دریا، دریا تلنگ جاروی، دریا

سیكه ای، دریا تن، توری ابریشمی ملافه ای، )ملافه ای سبز- ملافه ای سرخ

و ملافه ای خمیری( شیله كویتی. طرحهای روی جلبیل بسیار متنوع است و از

جمله آْنها می توان: گل پنج پر، گل گوشواره ای، گل پَدری و مدل دِسكو را نام

برد. در گل گوشواره ای از سه یا چهار خوس استفاده می شود و سفارشی تر

است. گل پَدری طرحی امروزی تر و مدل دسكو پرترین و شلوغ ترین طرح می

باشد. در گذشته كلیه دختران و زنان بومی بندری هر كدام در حد استطاعت مالی

خود، از جلبیلهای مذكور به عنوان روسری استفاده می نمودند. در حال حاضر

این پوشش به ندرت مورد استفاده قرار می گیرد. در زیر به توضیح مختصر

برخی از انواع جلبیل می پردازیم:

جلبیل كزین: نوعی جلبیل بافتی از جنس ابریشم سفید است كه با دوكها و لوازم

دستی مخصوص بافته می شود. این نوع بافتی در شهر بندرعباس به عنوان جلبیل

و روسری مورد استفاده زنان و دختران است. جلبیل كزین از یك قرن پیش از

طریق روستای گوده از توابع لارستان فارس به وسیله مهاجرین به بندرعباس

آورده شده كه این پوشش به دلیل نرم و لطیف بودن آن تا مدتها مورد استفاده و

توجه دختران و زنان بندرعباس بود ولی چون بافتن آن وقت زیادی م یگرفت و

همچنین به دلیل كم عرض بودن كم كم مورد بی مهری قرار گرفت.

زری های كه بر روی جلبیل كزین می دوختند عبارت بودند از: زری لبه ای،

زری غولی خوس باف سیاه، زری خوس باف سفید، زری گل اشرفی، زری

دست باف قبر عاشقان، زری كله قندی سفید، زری چپر به طوری كه قبلا ذكر

شد این كار توسط هنرمندان و صاحبان فن به این ترتیب بر روی حاشیه جلبیل

كزین انجام م یگرفت. ابتدا در ردیف اول زری لبه ای و سپس زری غولی

خوس باف سیاه در كنار هم سرتاسر حاشیه دوخته می شد و در ردیف دوم

مجددا زری لبه ای، زری غولی خوس باف سفید بعد زری اشرفی و سپس زری

گل اشرفی و زری قبر عاشقان و زری كله قندی هم در آخر آن دوخته می

شد. در اینجا زری دوزی یك طرف حاشیه كه روی پیشانی و دور چهره و زیر

چانه را می پوشاند به اتمام می رسید. بر روی لبه دیگر جلبیل كه آن را )حاشیه

پایین می گفتند(، زری لبه ای و گلابتون دوخته و در دو طرف عرض آن زری

مخصوص به نام )چپر( كه دارای ریش ههای خوش باف و ملون بود می دوختند.

جلبیل خوسی: پارچه تور در رنگها و اندازه های گوناگون از شهر بمبئی و

كراچی وارد بندرعباس می شد. خیلی از زنان بندرعباس از این پارچه توری به

عنوان جلبیل یا روسری استفاده میكنند و آنرا جلبیل توری می نامیدند و افراد

توانمند از نظر مالی جلبیل خوسی و گلابتونی كه با چپر هفت رنگ آرایش

می دادند. بهترین این جلبیل ها جلبیل گل شاهینی است.

جلبیل گل شاهینی: جلبیل گل شاهینی از نظر رنگ و قیمت متفاوت بود.

بهترین نوع آن تور سیاه رنگ ابریشمی است. برای دوخت این نوع جلبیل ابتدا

پارچه حاشیه دار را انتخاب و سپس آن را با سنگل می دوزند. سنگل نوعی

زری است كه از گلابتون و خوس درست می شود. بعضی برای حاشیه دوزی

از زری لبه ای و عده ای دیگر هم خوس دوزی را می پسندند چون شكل

خوس دوزی حاشیه ای به شكل سه گوشی و مثلثی تقریبا شبیه كله قند است،

آن را كله قند می نامند. بعد از خوس دوزی حاشیه ای نوبت به كنار ههای عرض

جلبیل می رسد. با چپردوزی، جلبیل را از سادگی درآورده و شكل رنگی به او

می دهند. چپر بر چند نوع است: چپر گلابتونی، چپر رنگ ساده و چپر هفت

رنگ. معمولا كسی كه جلبیل ابریشمی م یخرد برای كنار هدوزی آن از چپر

هفت رنگ ابریشمی گلابتونی معروف به بالا رنگه استفاده می كند و بعد از آن

خیاط مخصوص خو سدوزی آن را با خوس می آراید. برای انجام كار حدود 10

سانتیمتر بالای حاشیه را با خوس خشتی توخالی دوخته و بعد از اتمام داخل

خوس خشتی جاهای خالی داخل آن با گل خوسی فشرده پر می كنند و اطراف

خشتیها را با خوسی به شكل شاهینهای كوچك و در اطراف شاهینها، قرص ماه

و ستاره با نمایی مانند شب مهتابی، خو سدوزی می نمایند. سپس بر روی قسمتی

از محل باز خالی جلبیل كه بر روی سر قرار می گیرد، شاهین بزرگ با خوس

دوخته می شود و بدین ترتیب كار تزئین جلبیل پایان می یابد.جلبیل گل شاهینی

از نظر قیمت گرانترین جلبیلهای بندری است . این جلبیلها را در عروسی ها و

میهمان یها می پوشند و بنا به عرف و سنت، آنان که این نوع پوشاك گرانبها را از

پدران و مادران خود به ارث برده اند، برای خوش یمن بودن به عنوان یادگار و

مایه بركت خانه آن را در جای مطمئن نگهداری میک‌نند.

جلبیل خوسی هفت رنگ: جلبیل توری خوسی هفت رنگ نسبت به پارچ ههای

توری و ابریشمی ارزانتر بوده و معمولا تزئین این نوع جلبیل در قسمت بالای

سر تا پیشانی مورد توجه است و خوس بر روی جلبیل نقش مهمی را ایفا

می كند.

جلبیل اورنی: از پارچه ای به نام سوفن كه از نظر بافت شبیه جلبیل توری است

بافته می شود. جلبیل اورنی به رنگهای سرخ، آبی، سفید، زرد و سبز است.

این جلبیل در شهر بندرعباس در مراسم عروسی و عقدكنان مورد استفاده قرار

می گیرد. جلبیل اورنی سبز در شب حنابندان به كار می رود.




طبقه بندی: مقالات مفید،
[ چهارشنبه 30 فروردین 1391 ] [ 10:07 ق.ظ ] [ شهناز کرم زاده ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :